मामाचा गाव आणि सुट्टी

  

सुट्टया पडल्या कि आजकाल मुलांना किती प्रश्न पडतो ,कोठे जायचे ? कसे काढायचे एवढे दिवस ? रोज रोज तेच तेच काय'बोर प्रोग्राम पाहणार ? कोणच्या परीक्षा -- नवीन ट्युशन , खेळायला मुली पण नाहीत . कोठे करायचे सायकलिंग ? हे भरधाव धावणाऱ्या गाड्या . मुख्य म्हणजे खेळण्यासाठी मित्र -मैत्रिणी नाहीत आणि दुसरे म्हणजे खेळायला जागा हि नाही . मला पूर्वीचे दिवस आठवले . आज शाळेला सुट्टी मिळाली कि उद्या मामाच्या गावी जायचे .  आजोबा न्यायला येत असत . मग दोन-तीन फ्रोक वायरच्या पिशवीत भरायचे आणि सकाळी सकाळी निघायचे . आई चपाती -पिठलं करून द्यायची . गावात पोहोचतो न पोहोचतो तोच आजोबा म्हशी घेवून पाण्यावर जायचे नदीला . मग लगेच त्यांच्याबरोबर नदीवर . नदीत मनसोक्त खेळायचे ,डुंबायाचे . घरी परतून गेले कि आजीने मस्त स्वयंपाक केलेला असायचा . त्यावर ताव मारून रात्री स्लापवर झोपायला जायचे .तिथे चांदण्या मोजत ,रामचा पाळणा आणि काय काय शोधायचे आकाशात . आईची आठवण काढत ,तुटते तारे पाहत झोपून जायचे .

          सकाळी चहा-बटर खावून पुन्हा नदीवर .    घरी येयीपर्यंत आजीने ताक -सांडगा भाकरी तयार ठेवलेली असे . खावून मग मोर्च्या वळायचा तो सर्वांच्या घरात . प्रत्येकाच्या घरात मायेचा हात डोक्यावरून फिरत असे . "कवा आलीस ?कशी हायीस बाळे , शेशा बरी हाय नव्हं " असे विचारले जाई . मग सर्व पाहुणे मंडळी  म्हणजे बच्चे कंपनीचा मोर्चा मोठ्या महादेवाच्या मंदिरात . तिथे मग काय काय खेळायचो बापरे . पुन्हा बारापर्यंत जेवायला घरी . जेवून मग पत्त्यांचा डाव .त्यात मेंडीकोट ,गुलाम ,पाच तीन दोन , साथ -आठ खेळत असू . काय काय छक्के -पंजे तिथे लडवत असू बापरे . दुपारी करवंद ,जांबळ विकणाऱ्या बायका यायच्या . त्यांच्याकडून मग आजी भातावर किवा मक्यावर घेत असे . प्रत्येकाचे वाटे आजी काढून देई . करवंदातले मग कोबडा -कोबडी शोधायचे .  मग चार वाजता आजी आंब्याचा हारा घेवून बसे . प्रत्येकाला ऐक ऐक आंबा आजी वाटून देई . एक खावून पुन्हा दुसरा मागायचा. आजी देई . कधी कधी रागे हि भरत असे .

        रोज काहीतरी नवीन पदार्थ . अमृतफळ ,मेतुंडा आणि काय काय . आठवड्यातून दोनदा मटन ,रक्ती ,मुंडी (बकर्याची ), मासे ,खेकडे . खूप चव होती आजीच्या हाताला . दुध दुपतेहि कमी नसायचे .तुप तर आजी पुरे म्हनोपर्यंत वाढायची . कधितरि शेतात म्हजे "आंबील काट्यात"(शेताचे नाव ) जाण्याचा प्रोग्राम . पाटीतन  आजी सर्व जेवण बांधून घेई . पाटी आणि आम्ही tractor मध्ये चढवले जावू . म्हजे ट्रॉलीत . मग मस्त दणके खात खडाम खडाम आवाज करत शेतात .तिथेहि नदी . वांब पकडण्यासाठी आजोबांनी निगडीचे झुपके नदीत झुडपात अडकवलेले असत. मग शेतात पोहचल्यावर त्या वाम्बा पकडण्याची प्राक्टीस . नदीत पोहत नदी पार करण्यची स्पर्धा .  उन्ह लागायला लागले कि केळीची पाने काढली जायची . भात आणि दही ,भाकरी ,चटणी ,भाजी -उसळ . भात आणि दह्यात आजी नदीचे थोडे पाणी आणून कालवी मग तो सरबरीत होई . केळीच्या पानावर खाताना मजाच येई . खावून मग पुन्हा नदीत . संध्याकाळी पुन्हा उसाची पाचट काढलेलं भारे , माक्यचा भारा असे सर्व ट्रक्टर मध्ये भरले जाई . त्या भाऱ्यांवर बसून पुन्हा घरी . आता थोडे दणके कमी बसत .

         भल्या मोठ्या गणपतीचे मंदिर , बापू मामाच्या दुकानातल्या फुकण्या (बॉबी ), पारावरचा मारुती . विठ्ठल रखुमाई च्या मंदिरातली भजने . महादेवाच्या मंदिरातला भला मोठा नंदी,त्याची गहूभर पुढे सरकण्याची कथा . १०८ पिंडी, मंदिरात चढून नाण्यासाठी असणऱ्या दहा पायऱ्या . संपूर्ण दगडी मंदिर ,आणि खूप साऱ्या दगडांच्या मुर्त्या. उंचच उंच गोपूर . हेमाडपंथी मंदिर आहे बहुदा .     कधीच विसरणार नाही हे मी .

 कधी मह्याची टेकडी . तिथला भैरोबाचे दर्शन. मग मामाच्या मुलींकडून -इथे ह्याचे शुटींग झाले , त्याचे झाले ह्याचे किस्से . मजा मजा नुसती . कोल्हापुरी भाग आणि नुसता ऊस त्यामुळे हिरवेगार दिसे सर्व अगदी उन्हाळ्यातही . हळूहळू भाषा उतरायची गळ्यात आणि मग आपोआपच हेल काढला जाई . "काय करतासा ssss ,बर हायचा नव्ह sss " . कधीतरी कोल्हापूरची अंबाबाई ,ज्योतिबा करून यायचे .  सर्वात मुख्य म्हणजे लग्न सराई असल्यामुळे पाह्यला मिळणाऱ्या वराती . लेझीम चे खेळ . अहाहा अप्रतिम . स्वताला नाचायचा मोह व्हायचा पण मुलीना नाचायची पूर्ण बंदी . शेवटी सुट्टी संपत येत असे . अण्णा सोसायटीतून मोठा तागा आणायचे गुरवाच्या आबांकडे फ्रीलचेफ्रोक शिवले जायचे .  हळूहळू परतीचे वेद . हळूहळू पावसाला लागे आणि मामाचे गाव पुराने वेडले जायचे . मग नावेतून कोगे -बालिंगा आणि नंतर कोल्हापूर असे परतीचा प्रवास . जड मनाने परत गावी पुढच्या सुट्टीत येण्याचे आश्वासन देवून . अजून खूप आहे आठवणीच्या कुपीत. तपशिलाने पुस्तक लिहून होईल . पण कोल्हापूर भागातली माणसे जरी "टगे "म्हणत असलो तरी तशी नाहीत . माया मामाताही खूप आहे त्यांच्याकडे .