वनवास

लेखक : प्रकाश संत .

   अमलताश (सुप्रिया दीक्षित ) वाचून झाल्यानंतर ओढ लागली ते म्हणजे "वनवास " वाचण्याची . कारण अमलताश मध्येच "लंप्या" ची तोंडओळख झाली होती . मग त्याचे भावविश्व जाणण्याचा ध्यास लागला  आणि वनवास वाचू लागले .

 वनवास हा खरे तर कथासंग्रह,पण  कथांमध्ये विभागले नसते तर कांदबरी हि होवू शकली असती असे वाटते . तसं पाहायला गेले तर हे पुस्तक म्हणजे लहान मुलांसाठी लिहिले आहे असे वाटते पण तसे  नाही . हे पुस्तक कोणीही कोणत्याही वयात वाचू शकते . लहानपणी ते वेगळ्याच दृष्टीने वाचू शकले असते म्हणून ते अगोदर का मिळाले नाही असे वाटून राहिले . पण आताही वाचून मी माझे बालपण आठवून झाले ,पुन्हा त्यात रमावेसे वाटले आणि खरच मी मनापासून एन्जोय केले . ह्यात पोंगडावस्था चालू असताना मुलांच्या मनात काय भाव असतात ,ते किती निरागस असतात , छोटी मुलं किती निरागसतेने भरलेली असतात . त्यांच्या मनातले भाव अगदी सुंदर टिपले आहेत ह्यात . आई-बाबां पासून दूर म्हणजे आजोळी राहिल्यावर ,आई बाबांची आठवण येवून वाटणारी रुखरुख , छोट्या  भावंडाची  येणारी आठवण , आजी आजोबांचा फिरणारा मायेचा हाथ . उच्च शिक्षित आणि समंजस आजोबांची नातवाला शिकवण्याची धडपड  एकदम मस्त .

  ह्यातील कन्नड भाषेचा प्रभाव आणि त्यातून झालेली विनोद निर्मिती तर अगदी अफलातून आहे . मला अशी काही नावे इथे देण्याचा मोह होतोच आहे .

"जंब्या कट्टमोळ , कनबार्ग्या गंग्या , वंटमुरीकर देसायांचा बोका , टुकन्या , परग्या , हत्तनगडी आणि खूप सारी नावे ."

तसेच ह्यातील असणारी आकड्यांची मजा - उदाहरणार्थ -"दहा गुणिले दहा भागिले शंभर , एक्काहत्तर गोष्टी . एकतीस जाडजूड खिळे ,वट्टात तेरा , एकशे सत्तावीस प्रश्न , तेविशेलक्ष , एकोणीसशे साठ "--असे हे बेस्टच आकडे वापरले आहेत त्यातून होणारा विनोद अगदी अफलातून .

  मुलांना निसर्गाबद्दल असणारे प्रेम , खेळण्याची असणारी अनावर ओढ , विनाकारण असणारी भीती --ह्याचे वर्णन अगदी मस्त .

 मुलांना मुलींच्या बद्दल असणारे त्यावयातील वासनारहित आकर्षण . त्यासाठी वापरलेले "सुमीचे" पात्र एकदम मनाला भिडते .

सर्वात छान म्हणजे "आजी आजोबा "--दुधाच्या साई सारखे प्रेम काय असते ते अगदी जाणवते .

"वनवास" हे दिलेले नावहि अगदी सार्थक आहे . लहानपणी ज्या गोष्टींचा कंटाळा असतो ,नकोशा वाटतात,वनवास वाटतो त्याच गोष्टी मोठेपणी वाचताना तोच वनवास बरा होता आजच्या ह्या "धकाधकीचा,धावपळीच्या ,जगण्याचे हिशोब द्यावे लागणाऱ्या  " वनवासापेक्षा कितीतरी छान आहे असे वाटते .

 ह्यातल्या  लंप्या च्या भाव विश्वातल्या कितीतरी गोष्टी आपण अनुभवल्या आहेत आणि आपण त्याची आठवण काढतो हेच या पुस्तकाचे यश म्हणायला हवे .

शाळा ,आजोळ ,मित्र -मैत्रिणी , छोटी भावंडं अगदी जशीच्या तशी उभी राहतात .

 हे पुस्तक वाचले ,अंमळ उशीराच वाचले तरीही का वाचले हे शेअर करावेसे वाटते म्हणून -

"ओझं ,चक्र ,भेट ,मैत्री " ह्या कथा खूप आवडल्या .

"आदम ह्या कथेतील मजकूर खूप आवडला पण त्याचा आदम शी जोडलेला संबध फारसा काही आवडला नाही

" विजय तरवडे" यांनी  नंदिनी देसाई यांचा "अमलताश " ह्या पुस्तकाचा रिव्ह्यू शेअर केला होता ,तो वाचून प्रकाश संताच्या ह्या लंप्या बद्दल मनात उस्तुकता चाळवली आणि मग राज जैन यांच्याकडून मी "वनवास " हे पुस्तक मागवले आणि सुंदर अनुभव गाठीशी जमा झाला . त्याबद्दल ह्या तिघांचेही आभार .